Dag Griekenland, vaarwel Europa?



Helaas, wij weten het nu zeker: het is “όχι” (nee) en geen “ναί” (ja).

Het gaat hier uiteraard over de uitkomst van het vandaag (5 juli 2015) in Griekenland gehouden referendum. De precieze vraagstelling van dat referendum is nogal gekleurd en voor meerdere uitleg vatbaar. Maar de feitelijke betekenis is als volgt:

“Ja” zou betekend hebben dat de Griekse bevolking zich akkoord verklaart met de voorwaarden van haar geldschieters (vooral IMF en EU) en zich er bij neerlegt dat ze voor lange tijd onder curatele zal staan van deze instanties. Er zal keihard worden bezuinigd, de lonen en pensioenen zullen omlaag gaan, alles zal duurder worden, huizenprijzen zullen misschien kelderen, en meer van dat fraais.

oxi - greece - grexit - no

Maar het vertrouwen tussen Griekenland en de rest van Europa (en de rest van de wereld ‘for that matter’) was overeind gebleven. En dat vertrouwen biedt de basis voor steun en samenwerking die er op termijn voor kan zorgen dat Griekenland er weer bovenop komt en weer als volwaardige partner in de internationale gemeenschap kan meedraaien.

En hoe hard de Griekse overheid ook vloekt en tiert over de voorwaarden van het IMF en vooral de EU, het betreft hier voorwaarden waar u en ik alleen maar van kunnen dromen als wij geld lenen van de bank.

U en ik moeten namelijk gewoon terugbetalen, en wel direct, anders worden wij uit ons huis gezet. De Griekse overheid krijgt echter voortdurend uitstel van haar geldschieters en mag, door zich akkoord te verklaren met allerlei voorwaarden, steeds meer geld lenen, ook al voldoet zij nog niet aan die voorwaarden en komt dat geld waarschijnlijk nooit meer terug.

Jawel, voor die extra leningen moet de Griekse overheid zeer pijnlijke maatregelen doorvoeren, maar de Griekse overheid kan er ook voor kiezen om niet nog meer geld te lenen en op eigen benen te gaan staan. Want dan gelden die knellende voorwaarden helemaal niet.

Voor de goede orde; de door de Griekse minister van financiën als “terrorisme” bestempelde voorwaarden gaan niet over het terugbetalen van bestaande leningen maar over de voorwaarden waaronder nog meer geld geleend kan worden! Ik zie mij al met zo’n verhaal naar de bank stappen. Valt er eindelijk weer eens wat te lachen bij de ABN-AMRO.

Nu goed, een “Ja” zou denk ik voor Griekenland goed nieuws zijn geweest, en ook voor de Europese Unie als geheel. Want als Griekenland binnen de Eurozone blijft toont dat de kracht en verbondenheid van de Europese Unie. Als Europa hier bovenop komt is dat een stevige stap in de richting van een “USE”, een United States of Europe. En deze USE kan voor de rest van deze eeuw een van de grootste machtsblokken van de wereld blijven. Ik weet dat dat in Nederland nog geen populaire gedachte is, maar ik denk nu eenmaal dat Europa eensgezind en krachtig moet zijn om een economisch weerwoord te bieden tegen opkomende machten zoals China en India.

Maar het is dus “Nee” geworden. Het Griekse Sprookje lijkt daarmee echt voorbij.

En het is op zijn zachtst gezegd bepaald niet handig van de Griekse overheid om deze uitkomst aan te moedigen. Want wie geld leent weet dat hem een gunst wordt verleend en dat hij uiteindelijk zijn schuld moet terugbetalen. De Griekse overheid heeft vele miljarden kunnen lenen van het buitenland. Het daarna met veel kabaal gaan protesteren over de voorwaarden waaronder je nog meer geld kan krijgen doet de wenkbrauwen fronsen van iedere partij op de wereldwijde financiële markt.

Sterker nog; het professionele en zakelijke vertrouwen in Griekenland in zijn geheel wordt er ernstig door geschaad. Wie Nee stemt dient zich te realiseren dat dit het signaal afgeeft dat eenmaal aangegane financiële verplichtingen niet vanzelfsprekend worden nagekomen. Want zelfs over de voorwaarden van leningen die nog niet eens zijn verstrekt wordt al moeilijk gedaan.

Het risico ontstaat hiermee dat de huidige generatie van internationale bestuurders en politici geen geld meer zal lenen aan Griekse overheden of Griekse bedrijven. Dat geld gaat waarschijnlijk naar landen die hun schulden zonder morren terugbetalen. Mogelijk gaan er pas weer significante sommen buitenlands geld naar Griekenland als er een nieuwe generatie aantreedt die dit hele drama niet heeft meegemaakt.

Dat kan betekenen dat Griekenland jaren lang, of misschien zelfs tientallen jaren lang, nauwelijks geld van buiten de landsgrenzen kan aantrekken. Alleen via echte wurgcontracten waarbij alle voorwaarden van IMF en EU volledig verbleken. Het is dan maar de vraag met welke partijen Griekenland nog zaken kan doen.

Griekenland zal in zo’n geval monetair volledig op zijn achterste gaan. Griekse banken kunnen niet of nauwelijks hun werk doen omdat zij nergens geld vandaag kunnen halen. In ieder geval niet uit het buitenland. Banken hebben daardoor niets meer te doen en gaan failliet. Dat betekent dat burgers ook geen geld meer bij de bank kunnen opnemen en spaartegoeden zullen verdampen. Dat is helaas de consequentie van het waardeloos verklaren van je eigen schulden. Je eigen tegoeden zijn ook niets meer waard. Want wat denkt u dat de bank doet met mijn spaartegoed als ik mijn hypotheek niet meer betaal…

De Euro als betaalmiddel blijven handhaven is in zo’n situatie zinloos. Ongeacht wat de Griekse overheid hierin wil. Want onder deze omstandigheden zou je in Griekenland nauwelijks nog aan Euro’s kunnen komen. De kans is groot dat Griekenland dan weer een eigen munt moet invoeren. Maar Grieks geld is eigenlijk niets anders dan een schuldbekentenis van de Griekse Centrale Bank. En over de waarde van een Griekse schuldbekentenis doen inmiddels voldoende opvattingen de ronde.

In zo’n scenario is niemand buiten Griekenland geïnteresseerd in dat Griekse geld en de vraag is of de Grieken er zelf vertrouwen in zouden hebben. De geschiedenis heeft laten zien dat in zo’n geval hyperinflatie op de loer ligt; vandaag is één Drachme nog een brood waard, maar morgen is diezelfde Drachme nog maar een boterham waard. En volgende week alleen nog een broodkorst. Zoiets kan leiden tot een sociaal en geopolitiek rampscenario in Griekenland. Dit mag niet gebeuren en de Griekse overheid en de EU moeten zich tot het uiterste inspannen om dit soort ellende te voorkomen. Het ligt echter niet voor de hand dat de EU nog meer geld naar Griekenland stuurt. Oplossingen moeten nu uit een heel ander vaatje worden getapt.

Kan een ‘Grexit’ ook gevolgen hebben voor de rest van Europa? Ja natuurlijk. Maar die gevolgen worden in mijn optiek nog wel eens overdreven. De Griekse economie bedraagt slechts 1,3% van het totaal van de Europese Unie. Dus daar komen wij in principe vrij snel bovenop.

Maar het signaal dat Euro-landen kennelijk gewoon weer uit de club kunnen stappen maakt de Euro tot een veel kwetsbaarder concept dan eerder gedacht. Indien meer Euro-landen sneuvelen kan dat het einde betekenen van Europa als (economische) wereldmacht.

Maar misschien pakt het net anders uit. Want een ‘Grexit’ geeft ook een stevig “Don’t f*ck with the EU” signaal af. Zwakke broeders die hun afspraken op ernstige en stelselmatige wijze niet nakomen, worden uit de club gezet. Wie dus binnenboord wil blijven kan beter zijn boekhouding op orde houden. Mogelijk maakt die beweging de EU en de Euro juist sterker.

Voorlopig is het koffiedik kijken in een slangenkuil. Dat betekent eerst de kuil uit en dan pas nieuwe koffie zetten…


(972 views)

Leave a comment

Your email address will not be published.


*