Vorige week was er paniek in het EO-televisieprogramma ‘Blauw Bloed’! Theoloog Huub Oosterhuis verklaarde daar dat de Kersttoespraken van Hare Majesteit de Koningin worden gecensureerd vanwege wensen en eisen van de PVV. De arme Majesteit mag helemaal niet tegen U zeggen wat zij zelf wil! Als het werkelijk waar is vraag ik mij af hoe opzienbarend dat is. Denkt U soms dat U tegen de Koningin mag zeggen wat U wil?
Ik ben trots op het Nederlandse Koninklijk Huis en bewonder onze Koningin. Het Koninklijk Huis kent een eeuwenlange traditie die in belangrijke mate heeft bijgedragen aan de vorming van de Nederlandse cultuur.
Daarom vind ik het zo belangrijk dat Koninklijk Huis en Volk op adequate wijze met elkaar communiceren. Die communicatie is een van de zwakkere punten van veel Koninklijke families. Onze geliefde Oranjes hebben er ook een beetje last van. Ook al doen zijn nog zo hun best om dit te voorkomen.
Wie zich de Kersttoespraak van Hare Majesteit in 2009 voor de geest haalt begrijpt direct wat ik bedoel.
Het was de toespraak waarin de Koningin, in een poging om naastenliefde aan te moedigen, stelde:
“Tegenwoordig zijn zelfs buren soms vreemden.”
Majesteit, met alle respect, u heeft niet eens buren. Uw gedachte vormt wellicht een plausibele redenatie vanuit een paleis met 16 hectare grond. Maar de rest van Nederland weet heus wel wie de buren zijn.
Er ging nog meer mis. De rede hamerde weliswaar op verbroedering en saamhorigheid in een samenleving die zich kenmerkt door diversiteit. Maar wie zich, zoals de Koningin, nadrukkelijk uitspreekt in termen gelieerd aan de Christelijke levensbeschouwing (“Met zijn komst straalt in onze wereld het licht van de liefde die ons verbindt met God en met onze medemensen”) zal juist in zo’n veelkleurige en vooral steeds ongeloviger samenleving een belangrijk deel van zijn gehoor verliezen. Natuurlijk dienen wij zorg te dragen voor onze kwetsbare medemens. En natuurlijk dienen wij steun te bieden aan diegenen die het moeilijk hebben. Maar mag ik dat ook doen zonder eerste het Nieuwe Testament te moeten lezen?
Ook op het vlak van maatschappelijke verhoudingen liet onze Koningin een steekje vallen wanneer zij ons stichtelijk toespreekt om onze naaste lief te hebben. “Weten we nog wie onze naaste is? Het is een ieder die op onze weg komt.”
Nu verwacht ik dat Hare Majesteit in haar paleistuin weinig kans maakt om straatterroristen tegen te komen. Maar wie ‘s avonds zijn poedel uitlaat in een Vogelaarwijk zal wel uitkijken om iedere willekeurige voorbijganger spontaan een knuffel te geven.
Maar het meest wonderlijk zijn de Koninklijke ontboezemingen omtrent moderne technologie.
“Technische vooruitgang en individualisering hebben de mens onafhankelijker en afstandelijker gemaakt.”
Majesteit, dankzij moderne technologie kunt u zich in een hypermodern privé vliegtuig over de hele wereld verplaatsen. Dankzij moderne technologie kunt u met uw kinderen communiceren als zij in het buitenland zijn. En als ik de kranten mag geloven gebeurt dat redelijk vaak. Majesteit, dankzij moderne technologie kan uw kerstrede miljoenen mensen bereiken.
Maar het werd nog merkwaardiger.
“Godsdiensten en levensovertuigingen wijzen op verantwoordelijkheid voor de naaste. Vroeger was er vrijwel overal burenhulp en vormde nabuurschap de basis van de samenleving. Men kende elkaar. Maar de moderne mens lijkt weinig aandacht te hebben voor de naaste. Nu is men vooral met zichzelf bezig.”
Dit is waar het verhaal van Hare Majesteit ontspoorde in een kakofonie van anachronismen. Jawel, vroeger geloofden we nog in God en toen was alles beter. En door al die moderne technologie is onze samenleving veranderd in een Sodom en Gomorra van narcistische ongelovigen.
“Met virtuele ontmoetingen is die leegte niet te vullen; integendeel, afstanden worden juist vergroot.”
Als ik dit lees vraag ik mij werkelijk af hoe Hare Majesteit op deze gedachte is gekomen. Wanneer had zij haar laatste virtuele ontmoeting? Wie is Hare Majesteit ooit tegengekomen op Facebook of Twitter? Ooit een krabbel van onze Koningin ontvangen op Hyves?
Majesteit, indien u werkelijk denkt dat het Internet op generlei wijze leidt tot èchte, warme en waardevolle contacten en relaties, dan doet u de miljoenen mensen die ware liefde hebben gevonden via de elektronische snelweg schromelijk tekort.
Dit soort gedachten kunnen alleen postvatten in een door slechte communicatie gemankeerde relatie. De Koningin doet ons nu en dan een erudiete rede toekomen maar onze feedback daarop komt niet verder dan de telefoniste van de Rijksvoorlichtingsdienst. Misschien maakt dat het Koninklijk Huis juist zo speciaal. Want een Koningin die een rijtjeshuis in een Vinexwijk bewoont is ook zo saai. Als Hare Majesteit gewoon in de rij moet staan bij de Aldi verliest het Koninklijk Huis veel van haar magie. Dus misschien moet die afstand tot het plebs maar een beetje bewaard blijven.
Hmmmm, je trots en bewondering komen niet echt tot uitdrukking in deze bijdrage aan de discussie, mijn beste Hans. Jammer, want ik deel je trots en bewondering van harte. Sterker, ik denk dat de geschiedenis zal uitwijzen dat Koningin Beatrix op haar manier de beste invulling heeft gegeven aan het constitutionele koningschap (zoals dat Thorbecke in 1848 in de Grondwet is neergelegd) tot nu toe. Beter in ieder geval dan al haar voorgangers, al waren de Willem’s uit de 19de eeuw, Wilhelmina en Juliana natuurlijk ook gewoon kinderen van hun tijd met alle gebreken en besperkingen van dien.
Natuurlijk, afgezien van onnodige verwijzingen naar het feit dat de Koningin in een paleis woont wat kennelijk in jouw beleving een zekere wereldvreemdheid met zich meebrengt (flauw hoor) en de wat snedige connotatie bij “een erudiete rede” (ook flauw), zit er op het eerste gezicht best wel wat in de zaken die jij en anderen ontwaren in de kersttoespraken van onze vorstin. Maar om nu te gaan roepen dat haar kersttoespraken daarmee “niet meer van deze tijd” zijn, gaat mij veel te ver.
Bovendien:
- zeer veel mensen in Nederland (met name in de grote steden) kennen hun buren inderdaad niet, of op z’n best zeer oppervlakkig. Wonen in een paleis mag dan niet maatgevend zijn, maar wonen in een fraaie, witte buurt in Zoetermeer met alleen “ons soort mensen” is dat ook niet, m’n beste Hans;
- de verwijzingen naar ontwikkelingen in de technologie en de gevolgen daarvan door de Koningin zijn eenvoudig waar: de wereld is veel kleiner geworden, de mens is onafhankelijker geworden maar gelijktijdig is de mens daarvoor afstandelijker en misschien ook eenzamer geworden. Jij gelooft toch ook niet dat virtuele ontmoetingen een volwaardig substituut zijn voor werkelijk menselijk contact? “Vrienden” die dat alleen zijn op Hyves en Facebook zijn toch niet te vergelijken met vrienden voor het leven zoals jij en ik? En de Koningin wijst die technologie ook niet van de hand – ze maakt er zoals je schrijft ook zelf gebruik van – maar ze roept op tot bedachtzaamheid bij het gebruik er van. Lijkt me alleen maar verstandig.
Ik denk dat we hier met niets meer en niets minder te maken hebben dan met een gevolg van de generatiekloof. En generatiekloven zijn van alle tijden, al de kloof tussen de generatie “voor internet” en de generatie “met internet” wellicht wat dieper (of zo je wilt breder) dan eerdere kloven. Het is ook geen generatieconflict, zoals in de jaren ’60, maar echt een kloof: zoals kinderen op de middelbare school zich een wereld zonder computers niet kunnen voorstellen terwijl veel ouderen zich bij computers nog altijd maar weinig kunnen voorstellen en al die nieuwerwetsigheden gelaten over zich heen laten komen.
Onze Koningin is geboren in 1938. Laat haar alsjeblieft zichzelf zijn. Ze is vergeleken bij een groot deel van haar generatie al zeer vooruitstrevend en open voor nieuwe ontwikkelingen.
Dat ze juist in deze zeer onzekere en geweldadige tijden niet tot enige bedachtzaamheid en wellevendheid zou mogen oproepen is dan ook een grote gotspe en een onheilspellend voorteken.
Schaam je…
Van mij mag onze Koningin iedere dag tot bedachtzaamheid en wellevendheid oproepen.
Wat mij betreft kan dat in deze tijden niet vaak genoeg gebeuren.
Maar wie in een pluriforme en multiculturele samenleving draagvlak wil creëren voor die boodschap doet er verstandig aan om zo’n oproep niet te doorspekken met citaten uit het Nieuwe Testament. Niet handig en niet van deze tijd. Ik haak af, dat is gelukkig mijn goed recht en ik denk niet dat ik de enige ben.
Wie denkt dat de jeugd de toekomst heeft en die doelgroep wil bereiken kan maar beter niet gaan klagen over moderne informatietechnologie. Want dat is zo’n beetje de bestaansreden van een deel van onze jeugd. Alweer niet handig en niet van deze tijd.
Je dicht Hare Majesteit een behoorlijke dosis nuance toe omtrent haar opvattingen over contacten via Internet. Je zegt: “ze roept op tot bedachtzaamheid bij het gebruik er van”
Zo verstandig als jij heeft zij het volgens mij niet geformuleerd. Ze zegt immers:
“Met virtuele ontmoetingen is die leegte niet te vullen; integendeel, afstanden worden juist vergroot.”
Kortom, virtuele ontmoetingen zijn nog erger dan helemaal geen contact.
Een kapitale misvatting!
Ouderen en gehandicapten die moeilijk ter been zijn. Geliefden die duizenden kilometers van elkaar zijn gescheiden. Bangerds die het al in hun broek doen bij de gedachte dan ze iemand in het echt moeten aanspreken. Voor al deze mensen is de mogelijkheid tot virtuele ontmoetingen goud waard. Alleen al in Nederland vinden jaarlijks duizenden mensen de ware liefde naar aanleiding van eerdere virtuele contacten, waarvan een paar in mijn zeer nabije omgeving. Als ik op die manier mijn vrouw had leren kennen zou ik overwegen mij gekwetst te voelen als stellig werd beweerd dat deze gebeurtenis de afstand tussen mij en mijn geliefde juist had vergroot.
En natuurlijk zijn ‘echte’ contacten vrijwel altijd beter dan dat gerommel via een toetsenbord en een webcam. Maar het Internet is nu juist handig voor die relaties die in de werkelijke wereld niet zo makkelijk tot stand komen. Ik begrijp best dat een Kerstrede kort is en niet al dit soort nuances toelaat. Maar dat is geen excuus om dan maar te beweren dat door virtuele ontmoetingen ‘afstanden worden vergroot’.
Wanneer Hare Majesteit zo expliciet is in haar bevindingen omtrent de nieuwe media is een vraag over haar eigen ervaringen met die media verre van flauw en in mijn optiek buitengewoon relevant. Voor veel mensen hangt de geloofwaardigheid van leidende figuren nu eenmaal voor een belangrijk deel samen met de authenticiteit van hun beweringen: wie uit eigen ervaring spreekt wordt eerder geloofd.
Om de zelfde reden vind ik Hare Majesteit ook niet de meest voor de hand liggende figuur om landgenoten te adviseren over de omgang met buren. Ik mag dan tegenwoordig in een keurige buurt wonen, maar de herinnering aan de nachtenlang dreunende muziek van Andre Hazes en de door drugs en alcohol gevoede knalruzies van mijn buren staan bij mij nog zeer helder op het netvlies. Een stichtelijk woord over het knuffelen van dit soort randfiguren hoor ik bij voorkeur van iemand die begrijpt wat het betekent als je portiek dagelijks wordt volgepist. Hare Majesteit is daarvoor wat mij betreft onvoldoende gekwalificeerd.
Dat zij in een paleis met 16 hectare grond woont is overigens een keuze. Zelfs iemand in haar positie kan met heel wat minder toe. Sommige leden van koninklijke huizen nemen zelfs afstand van die verworvenheden.
Maar over haar rijkdom beklaag ik mij niet. Wat mij betreft is het haar van harte gegund. Daarbij hoort een gepaste residentie bij de uitstraling die voor een vorst nodig is om het ook voor ons belangrijke werk te doen.
Maar dat het zodanig fysiek geïsoleerd van je omgeving resideren kan leiden tot enige wereldvreemdheid lijkt mij verre van een onnodige of flauwe constatering. Dat is juist een aspect dat onze vorstin van harte zal onderstrepen. Anders begrijp ik niet waarom zij zoveel buiten komt en het hele jaar door handen schudt en praat met gewone mensen zoals jij en ik.
We kennen allemaal de beelden van een geëmotioneerde Koningin die steun biedt aan overlevenden van door rampen getroffen gebieden. Ze begrijpt zelf terdege dat dat inderdaad niet het moment is om vanuit het paleis te gaan Twitteren.
Wat ik er van zie is dat degenen die haar in die situaties hebben ontmoet haar woorden en aandacht zeer op prijs hebben gesteld. Dit is een van haar meesterlijke kwaliteiten: het binden van volk en vaderland in tijden van crisis. Dat gaat haar wat mij betreft veel beter af dan het opdreunen van die obligate Kerstrede.
Van mij hoeft de Koningin zich niet te bekeren tot het geloof in bits en bytes. Als zij haar inspiratie graag put uit het Nieuwe Testament mag zij dat even goed als ieder ander. Of het handig is dat iemand in haar positie die particuliere geloofsovertuiging als grondslag neemt voor haar publieke opinie vind ik een andere vraag.
De bewondering die ik net zoals jij koester voor Hare Majesteit mag misschien niet ten volle blijken uit dit schrijven, maar daar ging mijn artikel ook niet over.
En dat ik haar bewonder wil niet zeggen dat ik alles wat zij doet verstandig vindt.
Pas als ik niet zou inzien welke fenomenale rol ons Koninklijk huis de afgelopen eeuwen heeft gespeeld in de binding tussen volk en vaderland en op het vlak van de internationale politiek, diplomatiek en handel ben ik bereid mij te schamen.
Tot die tijd mag de Koningin wat mij betreft lekker zichzelf zijn.
Dan lijkt het mij niet te veel gevraagd als zij zich niet bemoeit met de virtuele ontmoetingen van de rest van de wereld.
En verder zijn wij inderdaad vrienden voor het leven…
Oef, een gepeperde reactie! Maar wellicht had ik dat ook wel een beetje opgeroepen in mijn eerste reactie. Enfin, ik ben blij met je later toegevoegde reactie, goede vriend, zo denk ik er ook over.
Verder hink ik een beetje op twee gedachten over de vraag hoe nu inhoudelijk te reageren. Ik ga dat nu niet punt voor punt doen want dat leidt volgens mij tot een herhaling van zetten. ik beperk mij tot twee bespiegelingen:
Ten eerste denk ik dat je passage uit de kerstrede over virtuele ontmoetingen en de vergroting van de afstand tussen mensen verkeerd interpreteerd, in die zin dat de Koningin bedoeld dat de afstand tussen mensen door virtuele ontmoetingen vegroot wordt indien deze virtuele ontmoetingen in de plaats komen van werkelijke ontmoetingen. Met andere woorden: als virtuele ontmoetingen ertoe leiden dat werkelijke ontmoetingen (die er anders wel waren geweest) niet meer plaatsvinden. Mijns inziens heeft Beatrix absoluut geen probleem met virtuele onmoetingen naast of aanvullend op werkelijke ontmoetingen en al helemaal niet met virtuele ontmoetingen die leiden naar werkelijke ontmoetingen die anders helemaal niet hadden plaatsgevonden. Ik ga er zonder meer van uit dat zij het zo bedoeld heeft. Als virtuele onmoetingen leiden tot een verarming van je werkelijke leven is dat kwalijk, maar als virtuele ontmoetingen leiden tot een aanvulling op of een verrijking van je werkelijke leven dan is dat natuurlijk positief. Ook hier kun je het mee oneens zijn natuurlijk maar als dit de juiste interpretatie is (en ik kan het me echt niet anders voorstellen) dan ben ik het met onze vorstin eens.
In de tweede plaats denk ik het geheel teruglezend dat jouw blog en vooral jouw reactie op mijn reactie niet alleen een heel mooi beeld geeft van het verschil van karakter tussen Pieterson en Mayers (of Steed en Gambit bijvoorbeeld) maar ook kan staan voor het verschil tussen Sein en Sollen – hoe het is en hoe het heurt, realisme en idealisme.
Maar hoe dan ook, ik vind het jammer en ook gewoon eng dat onze tolerantie voor kennelijk afwijkende opvattingen zo enorm is geslonken. Zelfs (of misschien wel juist) als die opvatting zelf van tolerantie en menslievendheid spreekt. Wat dat aangaat – en ik bedoel dit met het grootst mogelijke vriendschappelijke respect – staat jouw blog precies voor wat er momenteel tussen de Koningin en haar onderdanen wringt. Zelfs een verwijzing naar haar religieuze drijfveren wordt niet meer geaccepteerd. Ik ben zelf atheist maar dat zelfs dat niet meer geduld wordt kan mij als ik een wat sombere bui heb vervullen van een gevoel van eenzaamheid en nostalgie. Nostalgie naar een wereld die ik waarschijnlijk nooit gekend heb. Of gewoon een wereld zonder computers ;-)
Tussen haakjes, The King’s Speech al gezien? Doen, absolute aanrader.
Met een joviale groet,
je vriend Machiel
20! Nee, 18! Aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaah…….
Dank voor je hulp afgelopen dinsdag, we zie elkaar snel!
Groet ;-)
Machiel
Het was weer ouderwets lachen…